Σάββατο, 1 Οκτωβρίου 2016

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπροστά στη συνειδητοποίηση και η σοσιαλδημοκρατία στις νέες προκλήσεις

                                                                                             του Αλέξανδρου Παπουτσή

Ο διάλογος για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι γόνιμος και διαρκής. Οι προκλήσεις του νέου αιώνα είναι πυκνές και οι απαντήσεις αναζητούνται καθώς οι παλιές συνταγές δεν επαρκούν. Τα ελλείμματα της Ένωσης είναι γνωστά, όμως σε αυτά έρχονται να προστεθούν νέες παράμετροι που διευρύνουν τους προβληματισμούς και καθιστούν συνθετότερα τα προς επίλυση ζητήματα.


Στα γνωστά από δεκαετίας ζητήματα της πολιτικής και οικονομικής ολοκλήρωσης (με απώτερο στόχο την ομοσπονδοποίηση), των δομικών αστοχιών της ευρωζώνης, του δημοκρατικού ελλείμματος και του διακυβερνητικού τρόπου λήψης αποφάσεων στα πολύ σημαντικά πεδία, αθροίζονται πλέον νέα ζητήματα που αν και γνωστά, οι επιπτώσεις τους αρχίζουν να διαφαίνονται τώρα.


Εν τάχει τα σημαντικότερα είναι τα ακόλουθα.


·        Η δημογραφική γήρανση του πληθυσμού της Ευρώπης και οι επιπτώσεις αυτής σε όλους τους τομείς της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Το δημογραφικό προφίλ της Ευρώπης αμφισβητεί στον πυρήνα του  το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, τα συστήματα υγείας και ασφάλισης.


·        Η μετανάστευση – προσφυγικό που λόγω περιφερειακών συγκρούσεων, πολέμων και εν γένει αστάθειας σε περιοχές που γειτνιάζουν με την Ευρώπη δημιουργεί νέες προκλήσεις. Ολόκληρες χώρες αδειάζουν και εκατομμύρια ανθρώπων μετακινούνται προς εμάς. Μπορούν να ενταχθούν; Μπορούμε να συμβιώσουμε στις ευρωπαϊκές πόλεις; Ποια τα όρια της πολυπολιτισμικότητας; Ποιες οι δυνάμεις του έθνους – κράτους και ποιες της Ένωσης;


·        Η οικολογική ισορροπία και οι νέοι εντελώς απαραίτητοι περιορισμοί σε εκπομπές ρύπων, η διαχείριση υδάτων, η διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος, το κόστος της καθαρής ενέργειας και πως αυτό επιδρά στην παραγωγή κοκ


·        Ο νέος παγκόσμιος καταμερισμός εργασίας με την πρωτεύουσα θέση της Δύσης να αμφισβητείται, την άνοδο νέων περιφερειακών δυνάμεων που αναπτύσσονται ταχύτατα, με τις παραγωγικές βιομηχανικές δομές να έχουν μετεγκατασταθεί εκτός ευρωπαϊκής επικράτειας και με έναν συνεχή ανταγωνισμό για την πρόσβαση σε πρώτες ύλες.


·        Τα θέματα ασφάλειας – άμυνας επανέρχονται καθώς το μεταπολεμικό statusquoέχει μεταβληθεί πολλάκις. Οι Η.Π.Α και το ΝΑΤΟ είναι μεν εγγυητές της σταθερότητας και παράγοντες αποτροπής όμως το κόστος διατήρησής τους είναι αυξανόμενο και η Ευρώπη ευνοϊκά τοποθετημένη στον επιμερισμό αυτό ( εθνική στρατοί μερικώς ασύνδετοι, προσανατολισμένοι στην άμυνα εδαφικής επικράτειας και άρα στατικοί).

 ·        Η τρομοκρατία επίσης θέτει εκ νέου το δίλλημα μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας με το ισοζύγιο να γέρνει δραματικά προς τη διασφάλιση της δεύτερης.


Τα ανωτέρω σκιαγραφούν μία πραγματικότητα όπου το μεταπολεμικό κοινωνικό συμβόλαιο, το statusquo, οι κατακτήσεις των babyboomers, η διαρκής ασφάλεια- ειρήνη και ευημερία δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένες. Ο δυτικός άνθρωπος καλείται να επανατοποθετηθεί σε όλους τους παγκόσμιους χάρτες και να σκίσει εκείνους του 20ουαιώνα που κανοναρχούσαν την σκέψη του και τη ζωή του. Το μέλλον θα είναι διαφορετικό και σίγουρα όχι τόσο ανοδικό - εκτός εάν υπάρξει μία όχι ολοσδίολου απίθανη τεχνολογική εξέλιξη που θα πολλαπλασιάσει την παραγωγική δυνατότητα και άρα το παγκόσμιο ΑΕΠ.


Αυτό που δεν πρέπει επουδενί να παραβλεφθεί είναι πως ακόμη και σήμερα, ακόμη και τώρα, η Ένωση αποτελεί το ευνοϊκότερο πεδίο για τους λαούς, για τον κόσμο της εργασίας, για το περιβάλλον. Λειτουργεί δημοκρατικά, υπάρχει κράτος δικαίου και σχετική ευημερία.


Σοσιαλδημοκρατία


Αυτό που συμβατικά εννοούμε σοσιαλδημοκρατία είναι το μοντέλο εκείνο οργάνωσης της κοινωνίας και της οικονομίας που οικοδομήθηκε αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σαν πολιτικό ρεύμα υπήρχε και τα προηγούμενα χρόνια – τα κόμματα της Β’ Διεθνούς κατά τόπους ήταν υπολογίσιμη πολιτική δύναμη. Εκείνο το ιδεοτυπικό μοντέλο, με τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις του ανά χώρα, μεταβλήθηκε και ακολούθησε εν πολλοίς όλες τις αλλαγές που συνέβησαν στα τέλη του προηγούμενου αιώνα – παραμένοντας ένας εκ των δύο πόλων του πολιτικού συστήματος, μία εκ των δύο μεγάλων πολιτικών οικογενειών στην Ευρώπη. Η κατηγορία που του αποδίδεται είναι πως απώλεσε τα βασικά χαρακτηριστικά του και υποχώρησε, αλλοτριώθηκε. Εν μέρει σωστή αυτή η άποψη.

Όποια και εάν ήταν η εξέλιξη του ιδεολογικού και πολιτικού αυτού ρεύματος δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πρόκειται για ένα δυτικοκεντρικό πολιτικό μοντέλο που διαμορφώθηκε και ανέπτυξε τα εργαλεία παρέμβασής του υπό συγκεκριμένες πολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Υποστηρίζω πως αν και σήμερα υποχωρεί εκλογικά μπροστά στα αμείλικτα διλλήματα και δυσκολίες δεν σημαίνει πως δεν έχει αφήσει σχεδόν ανεξίτηλη τη σφραγίδα του. Πολλές παραδοχές της και πολλά «κτήματά της» ενσωμάτωσε και η χριστιανοδημοκρατία ( και όχι μόνο το αντίστροφο).

Η εκλογική του ανάκαμψη δεν είναι ζήτημα απλά βολονταρισμού και ηγετικών/ κομματικών αποφάσεων, όπως αρέσκεται να λέγεται. Είναι ζήτημα πιο σύνθετο καθώς καλείται να δράσει σε έναν κόσμο ριζικά διαφορετικό από αυτόν που γεννήθηκε. Καλείται να δράσει και να υπηρετήσει ως τέκνο της νεωτερικότητας τις αξίες της ελευθερίας και της ισότητας σε έναν κόσμο πιο σύνθετο, παγκοσμιοποιημένο και σε κοινωνίες με νέες προκλήσεις και συγκεκριμένες δυνατότητες


Ένωση και σοσιαλδημοκρατία


«Σε ευρωπαϊκό επίπεδο επίπεδο οι προοπτικές ενός σοσιαλδηµοκρατικού µετασχηµατισµού είναι καλύτερες. Και αυτό όχι γιατί οι κυρίαρχες ευρωπαϊκές ελίτ έχουν σοσιαλδηµοκρατικούς προσανατολισμούς, αλλά γιατί συστηµικές πιέσεις αναγκάζουν, κυρίως τη Γερµανία, να προχωρήσει σε µια λιγότερο νεοφιλελεύθερη και περισσότερο σοσιαλδηµοκρατική διακυβέρνηση της Γηραιάς Ηπείρου …. Αν η πολιτικοοικονοµική ενοποίηση της Ευρώπης προχωρήσει και πάρει σοσιαλδηµοκρατική τροπή, τότε οι πιθανότητες ενός σοσιαλδηµοκρατικού προγράµµατος σε εθνικό επίπεδο αυξάνονται. Επιπλέον, µια σοσιαλδηµοκρατικά προσανατολισµένη, πολιτικά και οικονοµικά ενωμένη ΕΕ σίγουρα θα καταστεί σοβαρός παίκτης στην παγκόσµια κοινωνικοοικονοµική αρένα. Σε αυτή την περίπτωση η Ευρώπη θα μπορούσε να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη ενός παγκόσµιου καπιταλισµού µε ανθρώπινο πρόσωπο. Ένας σοσιαλδηµοκρατικού τύπου παγκόσµιος καπιταλισµός»[1] είναι ο στόχος.


[1] Νίκος Μουζέλης, αρθρο στο ΒΗΜΑ 28/08/2011, «Ή θα είναι ευρωπαϊκή ή δεν θα υπάρξει»



Τετάρτη, 13 Απριλίου 2016

Μακεδονικό: Διπλή ονομασία η μόνη διέξοδος

Με αφορμή την κρίση και το τεράστιο προσφυγικό ρεύμα από τα τουρκικά παράλια προς την κεντρική και βόρεια Ευρώπη, πέρα από τον προβληματισμό για τη στάση και τη συμπεριφορά διάφορων (κυρίως πρώην ανατολικών) χωρών και γενικότερα τη στάση της ξενοφοβικής, αντιευρωπαϊκής και εθνικιστικής δεξιάς που αποτελεί ένα από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την εξέλιξη του ευρωπαϊκού πειράματος, το αίσχος της Ειδομένης που αποτελεί ντροπή για τις ευρωπαϊκές αξίες, στα καθ’ημάς αναδεικνύεται για μια ακόμη φορά, είτε με τις αναφορές διεθνών Μ.Μ.Ε., είτε με την υπόθεση της αποστροφής του λόγου του υπουργού κ. Μουζάλα και την γελοία αντίδραση του συγκυβερνώντος κόμματος, το ζήτημα – που έχει σαπίσει πια – της ονομασίας της «Δημοκρατίας της Μακεδονίας».

Τρίτη, 17 Νοεμβρίου 2015

Ο κόσμος μας ενώπιον κοσμογονικών εξελίξεων, αλλά εδώ του ελληναριού μας το χαβά…

μτερον δ ργον, ν δ’ γ, τν οκιστν τς τε
βελτ
στας φσεις ναγκσαι φικσθαι πρς τ μθημα
ν τ πρσθεν φαμεν εναι μγιστον, δεν τε τ γαθν
κα
ναβναι κενην τν νβασιν, κα πειδν ναβντες
κανς δωσι, μ πιτρπειν ατος νν πιτρπεται.

Τ ποον δ;

 Τ ατο, ν δ’ γ, καταμνειν κα μ θλειν πλιν
καταβα
νειν παρ’ κενους τος δεσμτας μηδ μετχειν τν
παρ’
κενοις πνων τε κα τιμν, ετε φαυλτεραι ετε
σπουδαι
τεραι.

Πλάτωνος, Πολιτεία 519 c-d



Χρήστος Παπανίκος 13/11/2015
Μια παροιμία – που μάλιστα έχει σκοπό να παραδειγματίσει και όχι λ.χ. να διακωμωδήσει – λέει «κάλιο πρώτος στο χωριό παρά δεύτερος στην πόλη». Η ρήση αυτή που εκφράζει όχι μόνο την ανησυχία που προκαλεί σε κοινωνίες σαν τη δική μας η ελευθερία, η ατομική ευθύνη, ο συναγωνισμός, η διαπάλη των ιδεών αλλά και την πλέον διαδεδομένη μορφή επαρχιωτισμού, αυτή που θέτει ευατόν στο κέντρο του σύμπαντος αυτογελοιοποιώντας το υποκείμενο σε σχέση με την έκταση των γεγονότων που συμβαίνουν γύρω του. Στην κοινωνία μας συνεπώς, που εδώ και μια πενταετία σπαράσσεται από την Κρίση (με «Κ» όπως θα έγραφε και ο δάσκαλός μου Πέτρος Μάρκαρης) και που δεν έχει πάρει μυρουδιά για το τι έφταιξε και φταίει, η στροφή στο μοναχικό ανατολίτη χριστιανό μέσα μας καθιστά το χουντικό σουξέ «Τι Λοζάνη τι Κοζάνη, χιόνια η μια και χιόνια η άλλη» την πεμπτουσία της συλλογικής αντίληψης της ελληνικής κοινωνίας κατά την παρούσα συγκυρία.

Κυριακή, 28 Ιουνίου 2015

Να τελειώνουμε επιτέλους…

Και ω του θαύματος μετά πέντε και κάτι μήνες επικοινωνιακού happening, παλινωδιών, ομφαλοσκόπησης, δουλικών υποκλίσεων σε ανθρώπους του μεγαλύτερου μιλιταριστικού και αντιδημοκρατικού παράγοντα της υφηλίου Βλ. Πούτιν, αριστερίστικες περικοκλάδες περί αξιοπρέπειας και καπιταλιστικής αγριότητας, με ακροδεξιές χουντοεμπνευσμένες φιέστες του αντιευρωπαίου, ομοφοβικού, αντισημίτη, ορθοδοξοκάπηλου Καμμένου και με αντιευρωπαϊκή υποστήριξη από τη Χ.Α., όταν χρειάζεται, επιτροπές της Βουλής για εσωτερική κατανάλωση που έρχονται σε αντίθεση ακόμα και με τα θεμελιώδη που η ίδια η χώρα υποστηρίζει στο εξωτερικό, και ένα όργιο πελατειακής λογικής προσλήψεων και αποκατάστασης ημετέρων που θα ζήλευαν το ΠΑΣΟΚ και η ΝΔ της παλιάς κακής εποχής, ο κύριος Πρωθυπουργός σαν παλιός συνδικαλιστής του μαθητικού κινήματος και συχνά ψευδόμενος σχετικά με τις απαιτήσεις των εταίρων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, αναζητά σωσίβιο ρίχνοντας την ευθύνη, την οποία και ποτέ δεν ανέλαβε για να κυβερνήσει ουσιαστικά, στους Έλληνες Πολίτες την ώρα που σχηματίζουν ουρές σε ATM τραπεζών και σε πολλές περιπτώσεις σούπερ μάρκετ και πρατήρια καυσίμων, εν μέσω μάλιστα της τουριστικής περιόδου.

Τρίτη, 2 Ιουνίου 2015

"Εθνική Ελλάδος", μια απλή και ρεαλιστική απεικόνιση του ελληνικού προβλήματος στη μικρή οθόνη...

Δεν είμαι φανατικός θαυμαστής του ηθοποιού και σεναριογράφου Γιώργου Καπουτζίδη. Απλά παρακολουθούσα, όπως και πολύς κόσμος, τις δύο προηγούμενες γνωστές τηλεοπτικές σειρές του και ήταν μια ευχάριστη τηλεοπτική συνήθεια. Με αυτή την ανάλαφρη προδιάθεση ξεκίνησα να παρακολουθώ και την νέα του σειρά, την "Εθνική Ελλάδος". Έτσι όπως συμβαίνει λοιπόν όταν ξεκινάς με "αφ' υψηλού" βλέμμα, πήγα για μαλλί και βγήκα κουρεμένος... Επίσης όμως ούτε και ο Καπουτζίδης και η γραφή του έχουν σχέση με - απλά και μόνο - εξυπνάδες μιας ωραίας κοπέλας να μιλά με επαρχιακό αξάν, δυο γιαγιάδες που θέλουν να ζήσουν έντονα, ή άσχετες πληροφορίες για διαγωνισμούς της Eurovision προ τριακονταετίας. Η διαφορά της δουλειάς του σε σχέση με τα προηγούμενα σήριαλ είναι τεράστια...

Τετάρτη, 28 Ιανουαρίου 2015

Ανθ' ημών Γουλιμής... Καληνύχτα σας!

Όταν στις 16 Απριλίου 1895, λίγο μετά τη χρεοκοπία,  ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Χαρίλαος Τρικούπης δεν κατάφερε να εκλεγεί Βουλευτής Αιτωλίας και Ακαρνανίας, είπε το περίφημο "Ανθ' ημών Γουλιμής... Καληνύχτα σας". Ο Μιλτιάδης Γουλιμής δεν είναι άλλος από αυτόν που απέσπασε την έδρα του Τρικούπη και έτσι ο Πρωθυπουργός έμεινε εκτός Κοινοβουλίου. Ο Μιλτιάδης Γουλιμής ήταν δικηγόρος και έλκυε την καταγωγή του, όπως και ο Τρικούπης, από ιστορική οικογένεια πρώην αρματωλών του Μεσολογγίου. Για την ιστορία ο Γουλιμής υπήρξε πολιτευτής με το κόμμα του Τρικούπη ενώ μετά τη χρεοκοπία άλλαξε στρατόπεδο και υποστήριξε το δηλιγιαννικό κόμμα. Η συνέχεια είναι γνωστή, περαιτέρω αδιέξοδα από τις κυβερνήσεις Δηλιγιάννη, ατυχής ελληνοτουρκικός πόλεμος 1897, Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος, διάφορες παρωδίες με αφορμή την μεγάλη Ιδέα και γενικότερα διαρκής αναστάτωση και εθνική κατήφεια μέχρι που ένα στρατιωτικό κίνημα θα ενωθεί με διάφορες κινήσεις πολιτών, φοιτητών, επαγγελματιών που ζητούν μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμό να οδηγήσουν στο κίνημα του 1909, κάτι που θα ανοίξει τον δρόμο για την έλευση του Ελευθερίου Βενιζέλου στην Ελλάδα. Φυσικά σήμερα κανένας δεν θα θυμόταν ποιος ήταν ο Γουλιμής, αν δεν τον συμπεριελάμβανε, η τελευταία φράση της πολιτικής καριέρας του Χαρίλαου Τρικούπη, όπως κανείς δεν θυμάται και τους υπόλοιπους αντιπάλους μεγάλων μεταρρυθμιστών Ελλήνων ηγετών Χαρίλαου Τρικούπη, Ελευθερίου Βενιζέλου και Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή.

Παρασκευή, 2 Ιανουαρίου 2015

Γιώργο άργησες...

Σε μερικές ώρες ανακοινώνεται ο νέος πολιτικός φορέας που ιδρύει ο πρώην Πρωθυπουργός και πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς Γιώργος Α.Παπανδρέου.

Δεν θα καταδεχτώ να ασχοληθώ με ανοησίες – όπως δεν το έκανα από το ξέσπασμα της κρίσης ως σήμερα – περί προδοτών, πρακτόρων, νέας τάξης πραγμάτων κλπ. Γι αυτό και η κριτική μου στον πρ. Πρωθυπουργό θα έχει αυστηρά πολιτικά κριτήρια και όχι ηλίθιους συναισθηματισμούς και γλείψιμο, συνήθειες που έχουν διαχρονικά οι σύμβουλοι και οι άνθρωποι που έχει γύρω του.